Rozpoczynając pracę w Holandii, szybko zauważysz, że w supermarketach płacisz więcej za napoje, niż mogłoby się wydawać. To zasługa kaucji – dodatkowej opłaty za butelkę lub puszkę, którą możesz jednak w pełni odzyskać. System statiegeld, bo tak nazywa się holenderska kaucja, to coś więcej niż tylko zwrot pieniędzy. To dobrze przemyślany mechanizm, który pomaga chronić środowisko i sprawia, że Holandia osiąga jedne z najwyższych wskaźników recyklingu w Europie. Jeśli nie chcesz tracić pieniędzy i chcesz zrozumieć, jak działa system kaucyjny w Holandii, poznaj zasady zwrotu butelek i puszek.
Jak działa system kaucyjny w Holandii po zmianach w 2024 roku
System kaucyjny w Holandii, znany jako statiegeld, funkcjonuje od wielu lat, ale przeszedł istotne zmiany. Początkowo obejmował tylko duże butelki plastikowe, potem małe, a od 1 kwietnia 2023 roku także metalowe puszki po napojach. Obecnie każda butelka plastikowa i każda puszka, którą kupujesz w sklepie, jest objęta systemem zwrotu kaucji. Zasada działania jest prosta. Kupując napój w butelce plastikowej lub puszce, płacisz dwie rzeczy: cenę samego napoju oraz kaucję za opakowanie. Ta kaucja jest doliczona do rachunku przy kasie. Kiedy opróżnisz opakowanie, możesz oddać je w wyznaczonym punkcie zwrotu i odzyskać pełną kwotę kaucji. System działa na terenie całej Holandii i jest zarządzany przez organizację Statiegeld Nederland, która koordynuje współpracę producentów, sklepów i punktów zbiórki. Przejście na system kaucyjny było stopniowe. Na początku w sklepach pojawiały się jeszcze puszki i butelki bez oznaczenia kaucji – można było je kupić, ale nie można było ich zwrócić. Obecnie właściwie wszystkie opakowania dostępne w sprzedaży są już objęte systemem statiegeld. Rozpoznasz je po specjalnym logo z symbolem euro w środku i napisem „STATIEGELDBLIK” (dla puszek) lub „STATIEGELDFLES” (dla butelek). Jeśli pracujesz w Holandii w magazynie lub centrum dystrybucyjnym, jak w ofercie order picker w Lidlu czy Albert Heijn, możesz zauważyć, jak duże znaczenie ma tam segregacja i recykling. System kaucyjny to część tej kultury odpowiedzialności za środowisko.Ile wynosi kaucja za butelki i puszki – aktualne stawki
Kaucja w Holandii zależy od rodzaju i wielkości opakowania. Stawki są jednolite na terenie całego kraju: Małe butelki plastikowe (do 1 litra) – 0,15 EUR za sztukę Duże butelki plastikowe (powyżej 1 litra, do 3 litrów) – 0,25 EUR za sztukę Metalowe puszki (do 3 litrów) – 0,15 EUR za sztukę Butelki po sokach – stawka może się różnić w zależności od producenta Warto zauważyć, że kaucja dotyczy niemal wszystkich napojów – wody mineralnej, soków, napojów gazowanych, energetyków, piwa bezalkoholowego i alkoholowego w puszkach oraz napojów sportowych. Nie obejmuje jednak butelek szklanych po winie czy alkoholu wysokoprocentowym – te trafiają do zwykłych pojemników na szkło. Dla pracowników zarabiających stawkę godzinową na poziomie 13-15 EUR brutto, jak w większości ofert pracy w Holandii, drobne kwoty z kaucji mogą się szybko sumować. Jeśli codziennie kupujesz dwie butelki wody, to w ciągu miesiąca masz do odzyskania około 9 EUR. To nie brzmi może imponująco, ale w skali roku daje to ponad 100 EUR – kwotę, którą warto odzyskać.Gdzie oddać opakowania i jak działają automaty (statiegeld)
Zwrot butelek Holandia to proces bardzo prosty i dostępny niemal wszędzie. Opakowania z kaucją możesz oddać w około 5000 supermarketów oraz w około 22000 innych punktów zbiorczych, takich jak stacje benzynowe, dworce czy sklepy osiedlowe.Obowiązkowe punkty zwrotu
Wszystkie supermarkety o powierzchni powyżej 200 m² oraz stacje benzynowe z obsługą mają obowiązek przyjmowania opakowań z kaucją. Co ważne, nie musisz oddawać butelek w tym samym sklepie, w którym je kupiłeś. Możesz kupić napój w jednym Albertie, a zwrócić pustkę w innym, w Jumbo, Lidlu czy na stacji benzynowej. System jest uniwersalny.Jak działają automaty statiegeld
W większości supermarketów znajdziesz specjalne automaty do zwrotu opakowań. Są zwykle umieszczone przy wejściu do sklepu lub w osobnej strefie. Obsługa automatu jest intuicyjna:- Podejdź do automatu i naciśnij przycisk „Start” lub po prostu wrzuć pierwsze opakowanie.
- Wkładaj butelki lub puszki pojedynczo – automat zeskanuje kod kreskowy i przyjmie opakowanie.
- Możesz zgnieść puszkę, ale nie rozdeptuj jej całkowicie – kod kreskowy musi być czytelny. Butelki też mogą być lekko zgniecione.
- Po wrzuceniu wszystkich opakowań naciśnij przycisk zakończenia lub poczekaj kilka sekund – automat wydrukuje bon.
- Zabierz bon i zrealizuj go przy kasie – otrzymasz pieniądze lub odliczenie od zakupów.
Zakupy online
Jeśli zamawiasz zakupy przez Internet, kurier przyjmie puste opakowania przy dostawie kolejnego zamówienia i kaucja zostanie odliczona od rachunku. Pracując na zmiany w magazynie, jak w ofercie pracy dla grup, możesz zbierać butelki przez cały tydzień i oddać je jednorazowo podczas większych zakupów w weekend. To oszczędność czasu i gwarancja, że nie tracisz pieniędzy.Co się dzieje z odzyskanymi surowcami – gospodarka obiegu zamkniętego
System statiegeld to nie tylko zwrot pieniędzy, ale przede wszystkim narzędzie, które wspiera gospodarkę obiegu zamkniętego w Holandii. Dzięki wysokiej skuteczności systemu kaucyjnego, ponad 95% butelek plastikowych PET trafia do recyklingu. To jeden z najwyższych wyników w Europie.Od butelki do nowej butelki
Oddając pustą butelkę do automatu, rozpoczynasz proces, który pozwala przetwarzać plastik i metal na surowce wtórne. Zebrane opakowania trafiają do specjalistycznych zakładów, gdzie są sortowane według rodzaju materiału – plastik oddzielnie, aluminium oddzielnie. Następnie są czyszczone, rozdrabniane i przetwarzane na granulat lub metal, który służy do produkcji nowych opakowań. Dzięki temu zamyka się obieg – zamiast wydobywać nowe surowce z ziemi i zużywać ogromne ilości energii na ich przetworzenie, wykorzystuje się te, które już są w obiegu. Jedna plastikowa butelka może być przetworzona i wykorzystana ponownie nawet kilka razy, zanim straci swoje właściwości.Dlaczego to takie ważne
Gospodarka obiegu zamkniętego to model, w którym odpady stają się zasobami, a surowce służą znacznie dłużej niż w tradycyjnym modelu „wyprodukuj-użyj-wyrzuć”. Holandia stawia na ten model jako sposób na ochronę środowiska, zmniejszenie emisji CO2 i oszczędność zasobów naturalnych. Każda oddana butelka to mniej plastiku w oceanach, na ulicach i parkach.Co więcej, dzięki wysokim wskaźnikom zwrotu opakowań, Holandia osiąga cele wyznaczone przez Unię Europejską dotyczące recyklingu, które zakładają zbiórkę co najmniej 77% opakowań do 2025 roku i 90% do 2029 roku.
